lsa-planer
LSA-Planer Professional – Planungssoftware für Lichtsignalanlagen nach RiLSA 2015 und § 45 StVO. EUPL-1.2.
/ tests domain geometriefaktoren.test.ts
| 1 | import { describe, expect, it } from 'vitest'; |
| 2 | import { geometriefaktor, saturationFlow } from '@/domain/rilsa/capacity'; |
| 3 | import { HBS_STANDARDBEDINGUNGEN, RILSA_DEFAULTS } from '@/domain/rilsa/constants'; |
| 4 | import { buildSignalPlan } from '@/domain/plan/signalPlan'; |
| 5 | import { validateProject } from '@/domain/validation'; |
| 6 | import { createStandardIntersectionProject } from '@/domain/model/factory'; |
| 7 | import { loadProject } from '@/domain/model/migrate'; |
| 8 | import type { Project, SignalGroup } from '@/domain/model/project'; |
| 9 | |
| 10 | /** |
| 11 | * Fassung 5.30.0 - die geometrischen Anpassungsfaktoren des Zeitbedarfswerts |
| 12 | * (BASt V 400). |
| 13 | * |
| 14 | * WARUM SIE GEBAUT WURDEN: Ohne sie rechnete das Programm jede Zufahrt unter |
| 15 | * Standardbedingungen, und die eigene Unterlage nannte das die unsichere |
| 16 | * Richtung. An einer 2,50 m breiten Zufahrt fiel die |
| 17 | * Saettigungsverkehrsstaerke um 18,8 % zu gross aus. |
| 18 | * |
| 19 | * Alle Zahlen hier sind aus den drei Geraden von Hand nachgerechnet: |
| 20 | * fb = -0,375 b + 2,125 (nur unter 3,00 m) |
| 21 | * fR = -0,015 R + 1,3 (nur unter 20 m) |
| 22 | * fs = 0,03 s + 1 |
| 23 | * angesetzt wird max(1; max(fb, fR, fs) * min(1; fs)) |
| 24 | */ |
| 25 | |
| 26 | const DATUM = new Date('2026-01-01T00:00:00Z'); |
| 27 | |
| 28 | describe('Geometriefaktoren - die drei Geraden', () => { |
| 29 | it('geht an den Grenzpunkten stetig in den Regelfall über', () => { |
| 30 | // fb(3,00) = -1,125 + 2,125 = 1,000; fR(20) = -0,30 + 1,30 = 1,000; |
| 31 | // fs(0) = 1,000. Ein Sprung an der Schwelle waere ein Rechenfehler. |
| 32 | const b = geometriefaktor( |
| 33 | { breite: HBS_STANDARDBEDINGUNGEN.fahrstreifenbreiteAb }, |
| 34 | 'geradeaus', |
| 35 | ); |
| 36 | const r = geometriefaktor({ radius: HBS_STANDARDBEDINGUNGEN.kurvenradiusAb }, 'geradeaus'); |
| 37 | const s = geometriefaktor({ neigung: 0 }, 'geradeaus'); |
| 38 | expect(b.fb).toBe(1); |
| 39 | expect(r.fR).toBe(1); |
| 40 | expect(s.fs).toBe(1); |
| 41 | for (const ergebnis of [b, r, s]) expect(ergebnis.gesamt).toBe(1); |
| 42 | }); |
| 43 | |
| 44 | it('mindert eine schmale Zufahrt', () => { |
| 45 | // fb(2,50) = -0,9375 + 2,125 = 1,1875 |
| 46 | const ergebnis = geometriefaktor({ breite: 2.5 }, 'geradeaus'); |
| 47 | expect(ergebnis.fb).toBeCloseTo(1.1875, 6); |
| 48 | expect(ergebnis.gesamt).toBeCloseTo(1.1875, 6); |
| 49 | // 2000 / 1,1875 = 1684,2 Kfz/h - die Zahl aus der Schemachronik. |
| 50 | expect(saturationFlow('geradeaus', 1, RILSA_DEFAULTS, { breite: 2.5 })).toBeCloseTo(1684.2, 1); |
| 51 | }); |
| 52 | |
| 53 | it('mindert einen engen Bogen im durchgehenden Fahrstreifen', () => { |
| 54 | // fR(10) = -0,15 + 1,30 = 1,15 |
| 55 | const ergebnis = geometriefaktor({ radius: 10 }, 'geradeaus'); |
| 56 | expect(ergebnis.fR).toBeCloseTo(1.15, 6); |
| 57 | expect(ergebnis.gesamt).toBeCloseTo(1.15, 6); |
| 58 | }); |
| 59 | |
| 60 | it('mindert eine Steigung', () => { |
| 61 | // fs(4) = 0,12 + 1 = 1,12; 2000 / 1,12 = 1785,7 Kfz/h |
| 62 | const ergebnis = geometriefaktor({ neigung: 4 }, 'geradeaus'); |
| 63 | expect(ergebnis.fs).toBeCloseTo(1.12, 6); |
| 64 | expect(ergebnis.gesamt).toBeCloseTo(1.12, 6); |
| 65 | expect(saturationFlow('geradeaus', 1, RILSA_DEFAULTS, { neigung: 4 })).toBeCloseTo(1785.7, 1); |
| 66 | }); |
| 67 | |
| 68 | it('nimmt den größten der drei Faktoren, nicht ihr Produkt', () => { |
| 69 | // f1 = max(1,1875; 1,15; 1,06) = 1,1875 - und NICHT 1,1875 * 1,15 * 1,06. |
| 70 | // Ein Produkt waere eine dreifache Abminderung derselben Engstelle. |
| 71 | const ergebnis = geometriefaktor({ breite: 2.5, radius: 10, neigung: 2 }, 'geradeaus'); |
| 72 | expect(ergebnis.f1).toBeCloseTo(1.1875, 6); |
| 73 | expect(ergebnis.gesamt).toBeCloseTo(1.1875, 6); |
| 74 | }); |
| 75 | |
| 76 | it('lässt eine fehlende oder unbrauchbare Angabe als Standardbedingung gelten', () => { |
| 77 | for (const geometrie of [ |
| 78 | {}, |
| 79 | { breite: undefined, radius: undefined, neigung: undefined }, |
| 80 | { breite: Number.NaN, radius: Number.POSITIVE_INFINITY, neigung: Number.NaN }, |
| 81 | ]) { |
| 82 | const ergebnis = geometriefaktor(geometrie, 'geradeaus'); |
| 83 | expect(ergebnis.gesamt, JSON.stringify(geometrie)).toBe(1); |
| 84 | expect(ergebnis.gedeckelt).toBe(false); |
| 85 | } |
| 86 | // Und die Saettigungsverkehrsstaerke bleibt der Grundwert - der Stand bis |
| 87 | // Schema 13. Ohne diese Zusage waere jede Bestandsdatei betroffen. |
| 88 | expect(saturationFlow('geradeaus', 1, RILSA_DEFAULTS)).toBe( |
| 89 | RILSA_DEFAULTS.capacity.saturationFlow, |
| 90 | ); |
| 91 | expect(saturationFlow('geradeaus', 1, RILSA_DEFAULTS, {})).toBe( |
| 92 | RILSA_DEFAULTS.capacity.saturationFlow, |
| 93 | ); |
| 94 | }); |
| 95 | }); |
| 96 | |
| 97 | describe('Geometriefaktoren - der Deckel bei 1', () => { |
| 98 | it('lässt ein Gefälle die Sättigungsverkehrsstärke nicht anheben', () => { |
| 99 | /* |
| 100 | * DIE SICHERHEITSENTSCHEIDUNG DIESES PUNKTES. fs(-4) = -0,12 + 1 = 0,88; |
| 101 | * f1 = max(1; 1; 0,88) = 1, f2 = min(1; 0,88) = 0,88, also 0,88 nach der |
| 102 | * geschlossenen Formel - und 2000 / 0,88 = 2273 Kfz/h, 13,6 % ueber dem |
| 103 | * Grundwert. Dieses Programm setzt 1,000 an. |
| 104 | */ |
| 105 | const ergebnis = geometriefaktor({ neigung: -4 }, 'geradeaus'); |
| 106 | expect(ergebnis.fs).toBeCloseTo(0.88, 6); |
| 107 | expect(ergebnis.f1).toBe(1); |
| 108 | expect(ergebnis.f2).toBeCloseTo(0.88, 6); |
| 109 | expect(ergebnis.gesamt, 'gedeckelt bei 1').toBe(1); |
| 110 | expect(ergebnis.gedeckelt).toBe(true); |
| 111 | expect(saturationFlow('geradeaus', 1, RILSA_DEFAULTS, { neigung: -4 })).toBe( |
| 112 | RILSA_DEFAULTS.capacity.saturationFlow, |
| 113 | ); |
| 114 | }); |
| 115 | |
| 116 | it('lässt ein Gefälle eine andere Abminderung trotzdem mildern', () => { |
| 117 | /* |
| 118 | * Der Deckel greift am PRODUKT, nicht an f2. Schmale Zufahrt mit Gefaelle: |
| 119 | * f1 = 1,1875, f2 = 0,88, Produkt 1,045 - das liegt ueber 1 und bleibt |
| 120 | * stehen. Die Zufahrt ist immer noch schmal, nur weniger schlimm. |
| 121 | */ |
| 122 | const ergebnis = geometriefaktor({ breite: 2.5, neigung: -4 }, 'geradeaus'); |
| 123 | expect(ergebnis.gesamt).toBeCloseTo(1.045, 3); |
| 124 | expect(ergebnis.gedeckelt).toBe(false); |
| 125 | }); |
| 126 | |
| 127 | it('meldet den greifenden Deckel im Prüfbericht', () => { |
| 128 | const bericht = validateProject(mitGeometrie({ laengsneigung: -4 })); |
| 129 | const meldung = bericht.findings.find( |
| 130 | (f) => f.rule === 'leistungsfaehigkeit.geometrie-gefaelle-gedeckelt', |
| 131 | ); |
| 132 | expect(meldung, 'die Abweichung wird nicht verschwiegen').toBeDefined(); |
| 133 | expect(meldung?.severity).toBe('hinweis'); |
| 134 | expect(meldung?.message).toContain('13,6'); |
| 135 | }); |
| 136 | |
| 137 | it('schweigt, wo keine Geometrie erfasst ist', () => { |
| 138 | // Eine Meldung an jeder Signalgruppe jedes Plans saehe niemand mehr an. |
| 139 | const bericht = validateProject(createStandardIntersectionProject('Ohne Geometrie', DATUM)); |
| 140 | expect(bericht.findings.some((f) => f.rule.startsWith('leistungsfaehigkeit.geometrie-'))).toBe( |
| 141 | false, |
| 142 | ); |
| 143 | }); |
| 144 | }); |
| 145 | |
| 146 | describe('Geometriefaktoren - kein fR am Abbieger', () => { |
| 147 | it('lässt den Radius an abbiegenden Strömen ohne Wirkung', () => { |
| 148 | /* |
| 149 | * Sonst mindert der Radius zweimal ab: Der pauschale Abbiegerfaktor 0,90 |
| 150 | * ist in quellen.ts ausdruecklich als Ersatz fuer die differenzierten |
| 151 | * HBS-Faktoren nach Abbiegeradius, Gegenverkehr und Fussgaengerquerung |
| 152 | * gefuehrt. 0,90 / 1,15 waeren 0,783 des Grundwerts. |
| 153 | */ |
| 154 | for (const movement of ['links', 'rechts'] as const) { |
| 155 | const ergebnis = geometriefaktor({ radius: 10 }, movement); |
| 156 | expect(ergebnis.fR, movement).toBe(1); |
| 157 | expect(ergebnis.gesamt, movement).toBe(1); |
| 158 | expect(ergebnis.radiusVomAbbiegerfaktorGedeckt, movement).toBe(true); |
| 159 | } |
| 160 | // Der Abbiegerfaktor selbst bleibt: 2000 * 0,9 = 1800 Kfz/h. |
| 161 | expect(saturationFlow('rechts', 1, RILSA_DEFAULTS, { radius: 10 })).toBeCloseTo( |
| 162 | RILSA_DEFAULTS.capacity.saturationFlow * RILSA_DEFAULTS.capacity.turningFactor, |
| 163 | 6, |
| 164 | ); |
| 165 | }); |
| 166 | |
| 167 | it('lässt Breite und Neigung am Abbieger sehr wohl wirken', () => { |
| 168 | // Nur der Radius ist vom pauschalen Faktor gedeckt, die beiden anderen |
| 169 | // nicht - sie pauschal mit auszunehmen waere die unsichere Richtung. |
| 170 | const ergebnis = geometriefaktor({ breite: 2.5, neigung: 4 }, 'links'); |
| 171 | expect(ergebnis.gesamt).toBeCloseTo(1.1875, 6); |
| 172 | expect(ergebnis.radiusVomAbbiegerfaktorGedeckt).toBe(false); |
| 173 | }); |
| 174 | |
| 175 | it('meldet den wirkungslosen Eintrag im Prüfbericht', () => { |
| 176 | const bericht = validateProject(mitGeometrie({ kurvenradius: 10 }, 'links')); |
| 177 | const meldung = bericht.findings.find( |
| 178 | (f) => f.rule === 'leistungsfaehigkeit.geometrie-radius-ohne-wirkung', |
| 179 | ); |
| 180 | expect(meldung, 'ein Eintrag ohne Wirkung wird benannt').toBeDefined(); |
| 181 | expect(meldung?.message).toContain('Abbiegerfaktor'); |
| 182 | }); |
| 183 | }); |
| 184 | |
| 185 | describe('Geometriefaktoren - im Plan und in der Datei', () => { |
| 186 | it('senkt die Kapazität der betroffenen Signalgruppe', () => { |
| 187 | /* |
| 188 | * BEIDE PLAENE AUS DEMSELBEN PROJEKT. `createStandardIntersectionProject` |
| 189 | * vergibt bei jedem Aufruf neue Kennungen; wer zweimal aufruft und die |
| 190 | * Gruppen ueber `groupId` gegeneinanderhaelt, findet keine - und ein |
| 191 | * `?? 0` daneben macht aus dem leeren Vergleich einen bestandenen Fall. |
| 192 | * Genau so stand dieser Fall zuerst da, und er hat nichts geprueft. |
| 193 | */ |
| 194 | const basis = ohneGeometrie(); |
| 195 | const gruppenId = basis.signalGroups.find((g) => g.mode === 'kfz')?.id; |
| 196 | expect(gruppenId, 'die Vorlage führt eine Kfz-Signalgruppe').toBeDefined(); |
| 197 | |
| 198 | const ohne = buildSignalPlan(basis); |
| 199 | const mit = buildSignalPlan({ |
| 200 | ...basis, |
| 201 | signalGroups: basis.signalGroups.map((g) => |
| 202 | g.id === gruppenId ? { ...g, fahrstreifenbreite: 2.5 } : g, |
| 203 | ), |
| 204 | }); |
| 205 | |
| 206 | const vorher = ohne.groups.find((g) => g.groupId === gruppenId); |
| 207 | const nachher = mit.groups.find((g) => g.groupId === gruppenId); |
| 208 | expect(vorher?.capacity, 'die Gruppe steht im Plan').not.toBeNull(); |
| 209 | expect(nachher?.capacity, 'und auch im zweiten Plan').not.toBeNull(); |
| 210 | // fb(2,50) = 1,1875 - dieselbe Minderung wie an der reinen Funktion. |
| 211 | expect(nachher?.capacity?.saturationFlow).toBeCloseTo( |
| 212 | (vorher?.capacity?.saturationFlow ?? 0) / 1.1875, |
| 213 | 6, |
| 214 | ); |
| 215 | |
| 216 | // Die uebrigen Gruppen bleiben unberuehrt: Die Geometrie haengt an der |
| 217 | // Signalgruppe und nicht an der Anlage. |
| 218 | for (const gruppe of mit.groups) { |
| 219 | if (gruppe.groupId === gruppenId || gruppe.capacity === null) continue; |
| 220 | const gegenstueck = ohne.groups.find((g) => g.groupId === gruppe.groupId); |
| 221 | expect(gruppe.capacity.saturationFlow, gruppe.name).toBe( |
| 222 | gegenstueck?.capacity?.saturationFlow, |
| 223 | ); |
| 224 | } |
| 225 | }); |
| 226 | |
| 227 | it('trägt die drei Felder unverändert durch Datei und Einlesen', () => { |
| 228 | const projekt = mitGeometrie({ fahrstreifenbreite: 2.75, kurvenradius: 12, laengsneigung: 3 }); |
| 229 | const geladen = loadProject(JSON.parse(JSON.stringify(projekt))); |
| 230 | const gruppe = geladen.project.signalGroups[0]; |
| 231 | expect(geladen.project.schemaVersion).toBe(19); |
| 232 | expect(gruppe?.fahrstreifenbreite).toBe(2.75); |
| 233 | expect(gruppe?.kurvenradius).toBe(12); |
| 234 | expect(gruppe?.laengsneigung).toBe(3); |
| 235 | }); |
| 236 | |
| 237 | it('erfindet für eine Altdatei keine Vermessung', () => { |
| 238 | /* |
| 239 | * Ein fehlendes Feld bleibt fehlend - es wird nicht mit einem Regelwert |
| 240 | * gefuellt. Sonst stuende in jeder alten Datei nach dem naechsten Speichern |
| 241 | * eine Angabe, die niemand gemacht hat (dasselbe Muster wie beim |
| 242 | * Blindenzusatz in Schema 11). |
| 243 | */ |
| 244 | const roh = JSON.parse(JSON.stringify(mitGeometrie({}))) as Record<string, unknown>; |
| 245 | const gruppen = roh['signalGroups'] as Record<string, unknown>[]; |
| 246 | expect(gruppen[0], 'die Vorlage traegt kein Geometriefeld').not.toHaveProperty( |
| 247 | 'fahrstreifenbreite', |
| 248 | ); |
| 249 | const geladen = loadProject(roh); |
| 250 | expect(geladen.project.signalGroups[0]?.fahrstreifenbreite).toBeUndefined(); |
| 251 | }); |
| 252 | |
| 253 | it('meldet einen unlesbaren Eintrag, statt still mit Standardbedingung zu rechnen', () => { |
| 254 | const roh = JSON.parse(JSON.stringify(mitGeometrie({}))) as Record<string, unknown>; |
| 255 | const gruppen = roh['signalGroups'] as Record<string, unknown>[]; |
| 256 | (gruppen[0] as Record<string, unknown>)['fahrstreifenbreite'] = 'schmal'; |
| 257 | const geladen = loadProject(roh); |
| 258 | expect(geladen.project.signalGroups[0]?.fahrstreifenbreite).toBeUndefined(); |
| 259 | const meldung = geladen.issues.find((i) => i.path.endsWith('.fahrstreifenbreite')); |
| 260 | expect(meldung, 'die Meldung fehlt').toBeDefined(); |
| 261 | // Die Fehlerrichtung gehoert in die Meldung: Ohne den Wert faellt die |
| 262 | // Saettigungsverkehrsstaerke GROESSER aus. |
| 263 | expect(meldung?.message).toContain('größer'); |
| 264 | }); |
| 265 | }); |
| 266 | |
| 267 | /** Standardknotenpunkt mit Verkehrsstaerken, ohne jede Geometrie. */ |
| 268 | function ohneGeometrie(): Project { |
| 269 | const roh = createStandardIntersectionProject('Geometrie', DATUM); |
| 270 | return { |
| 271 | ...roh, |
| 272 | demands: roh.signalGroups |
| 273 | .filter((g) => g.mode === 'kfz') |
| 274 | .map((g) => ({ signalGroupId: g.id, volume: 500, heavyVehicleShare: 0.05 })), |
| 275 | }; |
| 276 | } |
| 277 | |
| 278 | /** Standardknotenpunkt, dessen erste Kfz-Gruppe die Geometrie traegt. */ |
| 279 | function mitGeometrie( |
| 280 | geometrie: Partial<Pick<SignalGroup, 'fahrstreifenbreite' | 'kurvenradius' | 'laengsneigung'>>, |
| 281 | movement?: SignalGroup['movement'], |
| 282 | ): Project { |
| 283 | const roh = createStandardIntersectionProject('Geometrie', DATUM); |
| 284 | let gesetzt = false; |
| 285 | return { |
| 286 | ...roh, |
| 287 | signalGroups: roh.signalGroups.map((gruppe) => { |
| 288 | if (gesetzt || gruppe.mode !== 'kfz') return gruppe; |
| 289 | gesetzt = true; |
| 290 | return { |
| 291 | ...gruppe, |
| 292 | ...(movement === undefined ? {} : { movement }), |
| 293 | ...geometrie, |
| 294 | }; |
| 295 | }), |
| 296 | demands: roh.signalGroups |
| 297 | .filter((g) => g.mode === 'kfz') |
| 298 | .map((g) => ({ signalGroupId: g.id, volume: 500, heavyVehicleShare: 0.05 })), |
| 299 | }; |
| 300 | } |